Polski Instytut Muzyczny początkowo nosił nazwę „Ludowy Instytut Muzyczny” i powołany został 13 maja 1945r. 
Postawiono przed nim zadania: krzewienia kultury muzycznej i niwelowania poniesionych strat w środowisku muzycznym spowodowanych działaniami wojennymi. 

Siedzibą działalności Instytutu jest miasto Łódź, a jego pierwszym i wieloletnim dyrektorem był prof. Józef Karol Lasocki. Obecnie obowiązki te pełni mgr Czesław Michałowicz. To dzięki pracy tych dwóch działaczy PIM odnosił i odnosi wiele sukcesów na polu krzewienia kultury muzycznej na terenie całego kraju. 

PIM jest pomysłodawcą powołania do życia ruchu społecznego o nazwie: „Społeczne Ogniska Artystyczne”. 
Ruch ten objął cały kraj i w szczytowym okresie rozwoju (koniec lat osiemdziesiątych) zatrudniał 6000 nauczycieli muzyki, którzy uczyli młodzież i dzieci miast i wsi. 
Liczba uczących się w tych placówkach wynosiła ponad 87 tysięcy osób. Wśród tej młodzieży ujawniło się wiele talentów artystycznych, które uczone w szkołach wyższych szczebli stało się wybitnymi artystami. 

LIM stworzył również kilkanaście placówek kształcenia artystycznego, które później stały się Państwowymi Szkołami Muzycznymi działającymi do chwili obecnej w Łodzi, Płocku, Kutnie, Krakowie i innych.

Główną działalnością Instytutu była i jest działalność pedagogiczna (Ogniska Muzyczne, Wszechnica Muzyczna)

20 maja 1992r Decyzją Ministerstwa Kultury powołana została (na bazie Wszechnicy Muzycznej) Społeczna Szkoła Muzyczna II stopnia w Łodzi mająca uprawnienia Szkoły Publicznej.